Tha bùithtean air-loidhne cunnartach, nach eil? Dh’òl mi beagan fìona an latha roimhe agus dh’òrdaich mi leabhar mu thrèanaichean ann an Èirinn a Tuath agus an uair sin, dhìochuimhnich mi mu dheidhinn buileach glan gus an do nochd an leabhar tron doras! Is math nach robh e daor!
Co-dhiù, tha mi beò glaicte le rathaidean-iarainn Ultach aig an àm seo agus tha mi a’ dol dhan ghala dìosail aig Rathad-iarainn Dhùn Phàdraig san Lùnastal – rathad-iarainn glèidhte snog ann an taobh a-deas Contae an Dùin.
Rinn mi beagan rannsachaidh air aplacaidean is làraichean-lìn mu rathaidean-iarainn ann an Èirinn a Tuath agus lorg mi rud sgoinneil no dhà.
Tha NIR Live a’ sealltainn dhut far a bheil a h-uile trèana air lìonra Èireann a Tuath beò.
Ma bhriogas tu air trèana sam bith, gheibh thu fiosrachadh mu deidhinn.
Agus ma tha thu airson coimhead air na loidhnichean a tha ann agus a bha ann riamh, tha https://railsmaps.com/united-kingdom-ni/historical sgoinneil! An seo tha na loidhnichean fosgailte ann an dubh agus tha na loidhnichean dùinte ann an ruadh – mar a chithear bhon mhapa, tha barrachd air dùnadh na tha air fhàgail gu mì-fhortanach.
’S e an aon ghearan a th’ agam nach eil na loidhnichean sa phoblachd a’ nochdadh air – bha tòrr de na seann loidhnichean a’ dol thar na crìch agus chan ei iad rim faighinn air a’ mhapa seo.
The Scottish Poetry Rose Garden in Glasgow’s Queen’s Park is the venue for the open-air Island Voices exhibition, opening on the 12th July, of the Five Writers featured in its Extensions initiative. Each one has their own stand in the garden, with QR codes to take viewers directly to their body of video work, including multi-lingual versions of their introductory documentary, plus samples of their poetry and conversational style in their own particular language. We’re delighted to partner with Friends of Queen’s Park in facilitating this exhibition in such fitting surroundings, and grateful for the support of The National Lottery Heritage Fund in making it possible.
If you can’t visit in person, you can click on the image below to take you to an enlarged version with live links attached to the QR codes for each of the five writers:
As an added bonus, links are also available via the posters below showcasing earlier recordings by our special Rose Garden guest Alan Riach, Professor of Scottish Literature at the University of Glasgow. Alan also added some classic historical perspective to our lively 11th July Saturday night preview of the exhibition in Queen’s Park Parish Church. (Click on the images for the live links.)
As always we’re keen to receive reflections, suggestions and further questions about our project – not just to help evaluate what we’ve done so far, but also in the hope of stimulating new ideas for what could come next. And we welcome input from all sources, including previous active participants in the project (What did or didn’t work well? What could we have done differently? What did you learn from the experience? etc) as well as viewers and listeners who’ve sampled the materials online, or attended one or other of the various events and exhibitions over the summer of 2026 (What did or didn’t you like about the contents you tried? What would you like to see more of? Did it prompt any memories you’d like to share? Have you got other suggestions? etc).
We are very keen to receive spoken or written feedback in English or Gaelic by phone or e-mail.
You can leave a voicemail at this number: 01463 279110
With summer upon us, venues across Uist and Benbecula are now showcasing the 2005-2026 compilation video that brings together into one 7-minute clip representative highlights of the 20+ years of the Island Voices/Guthan nan Eilean project. Alongside the video itself, additional information panels provide background information with QR codes that enable readers to access the original source materials from which the compilation was selected, so opening up the 500+ online videos for immediate viewing.
Here’s the main background panel:
You don’t have to attend in person to find these links. A click on the above graphic will take you to an enlarged image with live links attached to every QR code displayed.
Here are the local Hebridean venues where the collection is currently on display:
We’re keen to receive reflections, suggestions and further questions about our project – not just to help evaluate what we’ve done so far, but also in the hope of stimulating new ideas for what could come next. And we welcome input from all sources, including previous active participants in the project (What did or didn’t work well? What could we have done differently? What did you learn from the experience? etc) as well as viewers and listeners who’ve sampled the materials online, or attended one or other of the various events and exhibitions over the summer of 2026 (What did or didn’t you like about the contents you tried? What would you like to see more of? Did it prompt any memories you’d like to share? Have you got other suggestions? etc).
We are very keen to receive spoken or written feedback in English or Gaelic by phone or e-mail.
You can leave a voicemail at this number: 01463 279110
Tha mi air meanbh-fhaclair dhen bhriathrachas-sheòlaidh anns an Luingeas Dorcha air Fàire a chruthachadh, agus gheibhear an seo i, ach shaoil mi gur dòcha nach dèanadh na mìneachaidhean an sin cus ciall do chuid nach eil tuilleadh is eòlach air a’ bhriathrachas-seòlaidh anns a’ Bheurla mar-thà. Mar sin, chruthaich mi an taisbeanadh shìos mar nàdar de fhaclair lèirsinneach, le dealbhan a’ sealltainn ciall nam faclan is nan abairtean, agus iad anns an òrdugh a nochdas iad anns an leabhar. Gun leig sibh fios dhomh anns na beachdan aig a’ bhonn ma tha sìon shìos mì-shoilleir. Tha mi an dòchas gu bheil e feumail!
32 chleachdadh i an seòmar ann am bràigh a’ bhàta mar thèarmann
276 Chluinnte faram tiamhaidh na gaoithe os an cionn agus i a’ glagadaich tarraingean nam bàtaichean ri an cruinn.
276 bha dòrlach sgollagan air an ceangal ri ceann a’ mheòir
276 slùpan is sgùdan sa mhòr-chuid dhiubh
276 Anns an dorchadas, chìte loidhne de ràthan
276–77 srianan meirge a’ ruith sìos a cliathaich bho na clàran-slabhraidh
278 cha b’ fhada gus an robh i aig tarsnan a’ bhàta
278 ghabh i greim air stob-teasairginn
279 le àradh taodach na làimh.
279 chitheadh i a-nis gun robh a loidhne-shnàimh glan.
280 “Thigibh fo chlàr,” ars ise, agus choisich i eatarra, sìos tron toll-bhùird.
280 os cionn na leapa ris a’ bhòrd-bheulaibh
286 thog iad acair gun unndais-acrach
286 Cheangal i an geimheal aig ceann na tarrainge-meadhain ri ceann an t-siùil
287 a’ sniuradh suas an t-seòil
286 ri greimiche aig bonn a’ chruinn
286 bha an sgòd-meadhain air a cheangal ris a’ chrann-sgòid tro ulag aig cùl an t-sluic-stiùiridh
286 theannaich na cupaill
286 air taobh an fhuaraidh
287 cheangail i a cheann rithe, agus an uair sin, lean i an taom le a làimh a lorg na cluaise
287 ga ceangal ris a’ gheimheal air claigeann a’ bhàta
287 tro ulagan air an stoc agus dha na h-unndaisean-làimhe
287 chliop i na h-iarnaichean beaga air an taom ris an stagh-thoisich
303 falmadair fon achlais,
307 Cha bu mharaiche mi. Cha do bhean mi ri taod gus an tàinig mi chun na planaide seo,
310 bha an dà sheòl a-nis a’ cnagadh le fuaradh-cluaise.
311 Bha i fhèin a’ coimhead air balbh-shruth a’ bhàta
312 “Feumaidh sinn riof a chur anns an aodach.”
313 Chan eil asairean-teasairginn againn air bòrd.
313 bha am bàta na laighe thuige
313 tron lùbaich anns an taom
313 leis an lùbaich anns an leud-deiridh
318 bha taoim a’ slupraich mun cuairt
319
352 choimhead i a-mach air an rotal a’ sruthadh às an dèidh.
352 b’ urrainn dhi an sgrìobair fhaireachdainn a’ bocadaich thar grunnd na mara.
352 an toll aca làn chreachannan, chrùbagan, ghìoganan, agus ghiomach.
415 bha torman iomanair na luinge cho àrd ’s nach cluinnte dad eile
Tùsan:
Cox, Richard A. V. 2017 Geàrr-Ghràmar na Gàidhlig. Ceann Drochaid: Clann Tuirc
Dwelly, Edward 1994 [1911] The Illustrated Gaelic-English Dictionary. Glasgow: Garm Publications
MacAulay, John 1996 Birlinn: Longships of the Hebrides. Strond: White Horse Press.
MacDonald, Rev. Fr. Allan 1972 Gaelic Words and Expressions from South Uist and Eriskay. Oxford: Oxford University Press.
MacLennan, Malcolm 1979 [1925] A Pronouncing and Etymological Dictionary of the Gaelic Language: Gaelic-English/English-Gaelic. Edinburgh: Acair/Aberdeen University Press
Mark, Colin B. D. 2003 The Gaelic-English Dictionary. London: Routledge, 2003.
McLeod, Wilson and Michael Newton.M 2019 The Highest Apple/An Ubhal as Àirde: An Anthology of Scottish Gaelic Literature. London: Francis Boutle Publishers.
Nicolson, Alexander 1881 A Collection of Gaelic Proverbs and Familiar Phrases, based on Macintosh’s collection. Edinburgh: Maclachlan and Stewart.
Thomson, Derick S. (Ed.) 1996 Alasdair Mac Mhaighstir Alasdair: Selected Poems. Edinburgh: The Scottish Academic Press for the Scottish Gaelic Texts Society.
Sgrìobh mi bho chionn ghoirid mu liostaichean-lice no bucket-lists. Am measg nan rudan air an liosta agam, bha a bhith a’ dol gu Eilean Stròma, an aon eilean ann an Gallaibh.
Bho sgrìobh mi sin, tha cothrom air a bhith agam a dhol ann!
Ionnsaich mi mun eilean an toiseach air an aon latha ’s a thòisich mi air Gàidhlig ionnsachadh. Bha mi air cùrsa Gàidhlig goirid aig Sabhal Mòr Ostaig ann an 1992 nuair a bha mi nam dheugaire agus bha tè eile sa chlas air an robh Stroma mar ainm.
“Ainm neo-àbhaisteach a tha sin” dh’fhaighnich an t-oide againn “cò às a thàinig e?”
Thuirt i gun robh a sinnsearan à Eilean Stròma agus gum biodh an t-ainm air nigheanan san teaghlach. Dh’ionnsaich mi gur e eilean far costa a tuath na h-Alba a th’ ann agus, coltach ri Hiort, gun robh sluagh ann uair ach gun do dh’fhalbh iad – 30 bliadhna às dèidh nan Hiortach.
Bha ùidh agam san eilean às dèidh sin ach cha robh mi a’ smaoineachadh gum biodh cothrom agam a dhol ann gu bràth. ’S e eilean prìobhaideach a th’ ann a-nis a tha air a chleachdadh mar thuathanas caoraich. Tha e leis an teaghlach Simpson, teaghlach Stròmach fhathast agus cha robh mòran chothroman a dhol ann.
Dh’atharraich sin am-bliadhna.
Tha an teaghlach Simpson air tursan cunbhalach dhan eilean a chur air dòigh, a thòisich aig toiseach an Ògmhios. Bidh cothrom agad a dhol air an eilean agus a dhol timcheall air ann an tractar agus trèilear.
Thòisich an turas agam le turas air loidhne a’ chinn a tuath gu Inbhir Theòrsa far an do chuir mi seachad an oidhche.
An trèana mu dheireadh den oidhche às dèidh dha Inbhir Theòrsa a ruigsinn, 22:20.
Fhuair mi an Johnny Groat Shuttle, seirbheis meanbh-bus ùr air prìs reusanta, gu Taigh-Iain Ghròt far am faighear am bàta. Tha e air a ruith le Colin, fear às an sgìre a tha airson cur ri goireasan luchd-turais Ghallaibh – agus bha mi ag aontachadh ris gu mòr gu bheil Gallaibh underrated agus gum bu chòir barrachd dhaoine a dhol ann.
The Johnny Groat shuttle Taigh Iain Ghrot
Agus leis a sin, bha mi ann an Taigh Iain Ghròt. Bha mi ann an tòiseach air ais ann an 2011 agus bha am baile ann an droch staid. Bha an taigh-òsta air dùnadh sìos agus cha robh air fhàgail ach bùth tat no dhà. Bha beagan oifisean ann a bha HIE air cur air dòigh, ach bha iad uile air dùnadh agus bha feur a’ fàs tro na leacan fiù ’s. Tha e a-nis fada, fada nas fheàrr le barrachd chafaidhean, bhùitean, bùth-leabhraichean agus tòrr a bharrachd. Àiteachan campachaidh, taigh-grùide, taigh-staile….
Taigh Iain Ghròt – tha am baile gu math spaideil sna làithean seo
Ach cha robh tìde agam goireasan a’ bhaile a chur gu feum – bha mi a’ dol dhan chala gus am bàta Stroma Voyager a ghlacadh.
Agus ged a bha aithris na sìde air a ràdh gum biodh droch uige ann, ‘s ann a bha e tropaigeach agus bha agam ri suntan lotion a cheannach sa Cho-op ann an Inbhir Theòrsa air an t-slighe ann. (Agus dà phàidh macaroni cuideachd – bracaist nan gaisgeach!)
Chan eil Stròma fada bho thìr-mòr – tha i dìreach mu 2 km no mar sin air falbh ach leis gu bheil e anns an Linne Arcaich, tha e gu tric a’ faireachdainn nas fhaide! Air an latha seo, ge-tà, bha sinn air tìr san eilean ann an 20 mionaid no mar sin anns a’ chala sgoinneil a chaidh a thogail dìreach beagan bliadhnaichean mus do dh’fhàg a’ choimhearsachd an t-eilean.
An Stroma Voyager, Cala Stròma
’S e eilean gu math inntinneach a th’ ann an Stròma agus bha sluagh mòr ann uair – còrr is 350. Tha 59 taighean cloiche làidir san eilean agus ged nach eil duine sam bith air a bhith a’ fuireach annta fad còrr is 60 bliadhna, tha tòrr aca fhathast ann an deagh staid.
Bha tractar agus trèilear a’ feitheimh ruinn – agus is math sin oir tha an rathad bhon chala gu math cas.
An tractar agus trèilear againn ann an Stròma
Chaidh sinn tro dhà bhaile an eilein – Uppertown agus Nethertown agus air adhart gu mullach an eilein far a bheil an taigh-solais.
Tha toglaichean a’ foghorn ann fhathast agus thog mi deagh dhealbh ann. Saoilidh mi gum biodh e gu math freagarrach airson còmhdach LP prog!
Còmhdach an LP pròg ùr agam “A mournful sound in B”!
Dh’ionnsaich mi tòrr mun taigh-solais às dèidh làimh. Tha dà leabhar ann mun eilean ach tha an dà chuid a-mach à clò agus gu math daor – còrr is £50 gach fear. Às dèidh làimh, ge-tà, lorg mi leabhar eile a chaidh a sgrìobhadh le Margaret Aitken “Twelve Light Years”, tè a bha pòsta aig neach-glèidhidh taigh-solais agus a bha ann an Stròma aig meadhan nan 1950an. Bha i fhèin agus a duine Jimmy ann aig àm fìor inntinneach dhan eilean. Nuair a bha iad ann an tòiseach, bha coimhearsnachd ann, ged a bha i air crìonadh, le bùth is eaglais is sgoil fhathast ann. Nuair a dh’fhalbh i tràth sna 1960an, bha dìreach aon teaghlach air fhàgail agus bha e follaiseach nach biodh sluagh air an eilean fada. Gheibh sinn blasad san leabhar mu bheatha làitheil agus cur seachadan an eilein.
Taigh-solais Stròma
Ged nach robh coimhearsnachd ann tuilleadh, bha beagan dhaoine a’ fuireach san taigh-solais gu deireadh nan 1990an ach a-nis tha e fèin-obrachail.
Rud a bhuail orm air costa a tuath an eilein, ’s e cho trang sa tha an linn Arcaich. Chunnaic sinn longan-bathair, aiseagan agus bàtaichean-cruise uile san àm a bha sinn ann, nam measg bàta a bha a’ giùlan cruinn-gaoithe.
Seann is ùr – taigh trèige agus bàta a’ giùlan cruinn-gaoithe
Chaidh sinn an uair sin dhan Ghloup toll mòr ann am meadhan an eilein. Bhoidh na Stròmaich a’ falach uisge-beatha bho na gàidsearan uair a rèir beul aithris an eilein.
An Gloup, Stròma
Mus deach sinn air ais dhan chala, bha cothrom ann air barrachd Forteana! Chaidh sinn gu taigh-adhlacaidh nan Ceannadach far an robh mumaidhean Stròma uair, a bha a’ còrdadh gu mòr ri luchd-turais san ochdamh linn deug! Seo an sgeulachd:
An taigh-adhlacaidh far an robh na mumaidhean uair!
’S e àite snog a th’ ann agus saoilidh mi gum biodh sluagh agus coimhearsnachd beothail fhathast ann mur a robh e san Linn Arcaich, far a bheil a’ mhuir uamhasach fhèin fiadhaich. Nuair a bha sluagh fhathast air an eilean, bha na daoine gu tric stuicte ann fad seachdainean sa Gheamhradh mar thoradh air droch thìde. Saoilidh mi gum biodh e coltach ri Cumaradh no Easdal no Cearrara no eilean eile mar sin le coimhearsnachd bheothail nam biodh e ann an àite le muir rud beag nas socaire.
The University of the Highlands and Islands (UHI) is supporting a series of summer exhibitions showcasing the Island Voices project, with visitors invited to share their own memories, reflections and ideas as part of the initiative.
Island Voices’ ‘Five Writers’ will spread word of the project at readings across Scotland and internationally, from the Welsh National Eisteddfod to New Zealand.
The exhibitions will be staged in island and mainland locations ahead of the launch of a fully catalogued digital archive this autumn, supported by The National Lottery Heritage Fund.
Originating from communities in the Outer Hebrides, the project has collected more than 500 video recordings celebrating spoken language, local heritage and personal stories. A new exhibition featuring highlights from the collection will be available from late June to mid-August at venues across North Uist, Benbecula and South Uist.
Visitors will be able to watch a short compilation film and learn more about the project through accompanying displays and QR codes linking to the full online collection.
A second exhibition, developed in partnership with Friends of Queen’s Park in Glasgow, will focus on recent collaborations with five writers working in a range of contemporary heritage languages. The exhibition will open in July in the Scottish Poetry Rose Garden and will be preceded by an evening of poetry readings and film screenings featuring participating writers and special guests.
A key feature of both exhibitions is an invitation for visitors to contribute their own responses. Feedback can be shared in writing or by voice message, reflecting the project’s focus on spoken language and community participation.
Gordon Wells, Island Voices project co-ordinator, said:
We would really welcome contributions from visitors and participants in Gaelic or English. We’d love to hear what people think of the project, any memories it may have stirred, or ideas for how it could develop in the future.
Voicemails are just as welcome as emails – perhaps even more so, given the project’s focus on spoken language and the voices of communities!
You can give your feedback, make suggestions, and register your own opinions by calling 01463 279110 or by emailing: islandvoices@uhicloud.ac.uk.
Scottish Poetry Rose Garden, Queen’s Park, Glasgow Five Writers Exhibition From 2.30pm, Sunday 12 July
The Island Voices project will also be on display for delegates attending the Rannsachadh na Gàidhlig international Gaelic research conference at the University of Glasgow on Wednesday 15 July.
’S e Farpais bhliadhnail filmichean goirid a th’ ann am FilmG, a tha a’ leasachadh tàlant ùr airson nam meadhanan Gàidhlig. FilmG is the Gaelic short film competition. This is its 18th year. The format is super-simple, make a five-minute film in gaelic, about anything. FilmG says: “It exists to help people to make films […]
Chaidh mi air taistealachd rèile gu Aylesbury an-uiridh. Chuir mi na trèanaichean air dòigh greiseag roimhe gus am faighinn faraidhean reusanta agus rinn mi an aon rud le taigh-òsta.
Bha seo uile glè mhath agus cha do smaoinich mi mu dheidhinn fad mìos no dhà. Latha no dhà ron turas, bha mi a’ dèanamh nan ullachaidhean mu dheireadh agam. Sgrìobh mi sìos àm na trèana gu Lunnainn, àm na trèana gu Aylesbury agus mar air adhart.
Bha a h-uile rud a’ dol gu math gus an do dh’fheuch mi ri faighinn a-mach am biodh agam ri bus no tagsaidh fhaighinn eadar Stèisean Aylesbury agus an taigh-òsta agam.
Seadh, a neach-leughaidh choir, cha robh cuimhne sam bith agam dè an taigh-òsta a bha mi air cur air dòigh!
OK – tha mi aig Stèisean Aylesbury – ach càite a bheil an taigh-òsta agam??
“OK – lorgaidh mi am fiosrachadh sa phost-d agam” thuirt mi rium fhèin. Ach cha robh sgeul air! Rinn mi lorg sa phost-d a’ cleachdadh fhaclan mar reservation, hotel, Aylesbury, is ainmean nan companaidhean taigh-òsta mòra. Cha b’ urrainn dhomh dad a lorg.
Logaich mi a-steach gu Booking.com, Lastminute.com, trivago agus hotels.com agus ged a bha cunntasan agam, cha robh sgeul air dad ann an Aylesbury.
Bha leth-chuimhne agam gur e sèine taigh-òsta buidseat a bh’ ann. Thug mi sùil air a’ mhapa agus chunnaic mi gun robh an dà chuid Premier Inn agus Travelodge ann. Ach bha barrachd air aon taigh-òsta aig gach companaidh ann.
Mu dheireadh, logaich mi a-steach dhan chunntas agam aig Travelodge agus bha an clàradh agam ann. Phew! Thug e ùine mhòr agus bha mi streasta agus bha mi a’ smaoineachadh gun robh e air a dhol bhuam…
Carson a tha mi ag innse seo dhut?
Lorg mi app a tha a’ cuideachadh le rudan mar seo.
Seo Tripit.com. Cruthaichidh e clàr-ama dhut gu fèin-obrachail. Ma cheanglaicheas tu e ris a’ phost-d agad, cuiridh e na tursan-adhair no rèile no bus agad no clàradh taigh-òsta no tiocaidean consairt, taigh-dhealbh no taigh-chluich a-steach dhan app nuair a thig post-d dearbhaidh a-steach.
Bidh am fiosrachadh uile a dh’fheumas tu ann – amannan, seòlaidhean is a h-uile rud eile.
Mur eil thu airson a dhèanamh gu fèin-obrachail, faodaidh tu na puist-d le clàraidhean a chur air adhart dhan app thu fhèin.
Seo an seòrsa rud a gheibh thu air:
Tha an tionnadh an-asgaidh agam den app, ach ma phàigheas tu, tha tòrr a bharrachd fheartan ann. Mar eisimpleir, ma tha thu a’ dol dhan phort-adhair cumaidh e fiosrachadh riut mu dhàil sam bith, mu dè an geata a th’ ann, mun trafaig dhan phort-adhair agus mar sin air adhart.
Cuiridh an app nad chuimhne mun turas latha no dhà mus falbh thu cuideachd. Tha sin feumail ma tha thu cho dìochuimhneach ‘s a tha mi fhèin.
Tha mi toilichte a ràdh gu bheil an nobhail ùr agam, An Luingeas Dorcha air Fàire, a-nis anns na bùithtean! Cuideachd, rinn CLÀR ath-chlò-bhualadh dhen chiad nobhail anns an t-sreath, Air Cuan Dubh Drilseach, agus tha sin ri faighinn a-nis a-rithist, às dèidh dhi a bhith bliadhnaichean a-mach à clò.
Gheibhear air loidhne aig na làraichean air loidhne seo:
Comhairle nan Leabhraichean — ri teachd Scottish Bookstore — ACDD, ALDAF Waterstones — ACDD, ALDAF
Mas e bùth-leabhair a th’ annaibh, tha CLÀR a’ cleachdadh Lomond Books mar sgaoileadair.
Chan eil figearan ann air cia mheud duine aig a bheil Gàidhlig a chleachdas gach stèisean ann an rathaidean-iarainn na h-Alba.
Ach nam biodh figearan againn, le deamografics na Gàidhlig mar a tha iad, chuireadh e iongnadh mòr orm mura b’ e Stèisean a’ Mheadhain ann an Glaschu an stèisean leis an àireamh as motha de luchd-cleachdaidh aig a bheil Gàidhlig. Agus a bharrachd air sin, bidh na mìltean mòra de luchd-ionnsachaidh agus luchd-taic ga chleachdadh cuideachd.
Tha mi cinnteach gum biodh Stèisean Waverley am measg nan stèiseanan leis an àireamh as motha de luchd-cleachdaidh le Gàidhlig cuideachd.
A bharrachd air sin, is iad Glaschu Mheadhain agus Waverley D.È an dà stèisean far a bheil daoine a’ tighinn a-steach à dh’Alba bhon taobh a-muigh – ’s e stèiseanan eadar-nàiseanta cudromach a th’ annta.
Air an adhbhar seo, tha e gu math mì-fhortanach gur iad Central is Waverley an dà stèisean ann an Alba aig nach eil soidhnichean Gàidhlig fhathast.
Carson a tha seo?
Tha cha mhòr a h-uile stèisean ann an Alba air a ruith le ScotRail ach ann an suidheachaidhean far a bheil grunn diofar chompanaidhean a’ cleachdadh stèisean mòr, tha na stèiseanan sin air an ruith le Network Rail. Tha 20 stèisean air an ruith le Network Rail: 18 dhiubh ann an Sasainn agus Stèisean a’ Mheadhain agus Dùn Èideann ann an Alba.
Mar sin, ged a soidhnichean Gàidhlig aig stèiseanan ScotRail, chan eil iad air na stèiseanan aig Network Rail.
Rinneadh iomairtean beaga air a’ chuspair seo thar nam bliadhnaichean agus chaidh dà shoidhne a chur suas aig Waverley Dhùn Èideann taobh a-muigh togalach an stèisein air an t-slighe a-steach gu Tunail Gàraidhean Sràid a’ Phrionnsa. Ach chan eil iad ro fhollaiseach agus chan eil gin ann an Stèisean a’ Mheadhain.
Rud a tha nas neònaiche buileach, ’s e gu bheil soidhnichean Gàidhig san Low Level ann an Glaschu Mheadhain (a tha air a ruith le ScotRail ach chan anns san High Level a tha air a ruith le Nework Rail!)
Carson a tha mi a’ togail seo an-dràsta?
Tha atharrachaidhean mòra air faire do na rathaidean-iarainn agus rathaidean-iarainn Bhreatainn a’ dol air ais dhan roinn phobalaich. Thathar a’ cur às do Network Rail agus thèid ath-bhranndachadh (rebranding) a dhèanamh air na stèiseanan aca nuair a thèid an gabhail thairis le Great British Railways. Seo deagh chothrom gus dèanamh cinnteach gun tèid soidhnichean Gàidhlig a chur san dà stèisean as motha agus as cudromaiche ann an Alba agus leis gu bheilear a’ dèanamh ath-bhranndachadh, bidh e an-asgaidh cuideachd.
Le Achd nan Cànan Albannach agus a h-uile coltas ann gum bi inbhe mar sgìrean cànain sònraichte aig Glaschu is Dùn Èideann, tha argamaidean làidir ann airson soidhnichean Gàidhlig ann am prìomh stèiseanan nan cathair-bhailtean as motha againn.
Seo deagh àm do luchd na Gàidhlig agus do na buidhnean Gàidhlig a’ chùis a thogail leis na h-ùghdarrasan iomchaidh.
Tha mi air litir no dhà a sgrìobhadh agus cuiridh mi fios nuair a gheibh mi freagairt.
